WIOSENNE DNI MUZYKI ORGANOWEJ I KAMERALNEJ W ARCHIKATEDRZE ŁÓDZKIEJ - 2016

W dniach 12, 14, 19, 26 kwietnia 2016 r. odbył się cykl koncertów wiosennych w Archikatedrze Łódzkiej.

„Wiara i kultura winny iść zawsze w parze" – słowa Jana Pawła II zacytował w jubileuszowym programie Wiosennych Dni Muzyki Organowej i Kameralnej ks. Prałat Ireneusz Kulesza. W Archikatedrze Łódzkiej od 10 już lat tę ideę realizuje festiwal organizowany przez Jakuba Garbacza, pierwszego organistę tej świątyni i przez Joannę Przybył, prezes Fundacji Carpe Diem.

Muzyka, która zabrzmiała przez te lata w 80 wiosennych i jesiennych koncertach, to dzieła wykonane przez bardzo wielu znakomitych artystów polskich i zagranicznych – przez organistów, instrumentalistów, wokalistów, solistów, zespoły kameralne, chóry i orkiestry.

Jubileuszowy cykl czterech koncertów (12, 14, 19 i 26 kwietnia) odzwierciedlał ustalone przez lata proporcje między muzyką organową i tą w innej obsadzie wykonawczej. Zatem symfoniczny finał z fortepianem w roli głównej poprzedziły trzy organowe recitale. W symboliczny wręcz sposób ich program i osobowości organistów pokazały to, co stanowi dorobek kultury muzycznej polskiej i europejskiej.

Europę i dwie świetne szkoły organowe – niemiecką i francuską reprezentował 36-letni belgijski organista Etienne Walhein. Gruntownie wykształcony u najlepszych organistów europejskich (m. in. u Jeana Guillou) pełni funkcję tytularnego organisty Katedry Notre Dame w Tournai. Punktem wyjścia do podróży przez epoki i style stały się w jego recitalu dwie kompozycje J. S. Bacha: Toccata, adagio i fuga C-dur BWV 562 oraz Preludium i fuga D-dur BWV 532. Ślady wpływu dzieł tego mistrza, prezentowane w połączeniu z bardzo ciekawą kolorystyką i pełną ekspresji interpretacją, odnajdowali słuchacze także w dziewiętnasto- i dwudziestowiecznej muzyce francuskiej, w kompozycjach Cesara Francka i Jeana Guillou. Na koniec wyraźne echa bachowskich dzieł organowych można było usłyszeć w Introdukcji i passacagli d-moll niemieckiego kompozytora, Maxa Regera.

Polska sztuka organowa w jubileuszowych koncertach była reprezentowana w dwóch kolejnych recitalach – 14 i 19 kwietnia – przez mistrzów najwyższej klasy: Romana Peruckiego (z Gdańska) i Juliana Gembalskiego (z Katowic). Północ i południe Polski to tradycyjnie rejony, w których kultura naszego kraju łączy się ściśle z tradycjami niemieckimi. W taki też sposób obydwaj organiści skonstruowali swoje programy.

W wykonaniu Romana Peruckiego, profesora gdańskiej Akademii Muzycznej, zabrzmiała na wstępie słynna bachowska Passacaglia c-moll BWV 582 – precyzyjnie przeprowadzony szereg wariacji. W finale wieczoru wątki polsko-niemieckie połączyła postać i muzyka współczesnego gdańszczanina, Jana Jancy. Czysto polskim i skupiającym uwagę festiwalowej publiczności fragmentem występu stała się VII Symfonia «Disputa» Feliksa Nowowiejskiego, centralnie umieszczona w programie koncertu. W tym dokładnie przemyślanym zestawie kompozycji zajęła miejsce szczególne, bowiem w 70. rocznicę śmierci kompozytora.

Drugi recital przyniósł słuchaczom Wiosennych Dni Muzyki Organowej i Kameralnej kolejne mistrzowskie interpretacje, tym razem w wykonaniu Juliana Gembalskiego, profesora Akademii Muzycznej w Katowicach. Ponownie obok muzyki niemieckiej Mendelssohna i Hessego pojawiła się kompozycja Nowowiejskiego – Preludium «Adoremus» op. 31 nr 3. Jednak najbardziej porywające okazały się improwizacje Juliana Gembalskiego. Ta trudna sztuka znalazła doskonałą realizację w Wariacjach chorałowych, opartych na wielkanocnej pieśni Zwycięzca śmierci. Specjalny prezent – improwizację związaną wyłącznie z Archikatedrą Łódzką i tym jedynym wieczorem – otrzymaliśmy w finałowej Katedrze XXXVIII. Jest już wieloletnim zwyczajem artysty dedykować kolejnym katedrom, w których występuje, swoje improwizacje. Niekłamany zachwyt publiczności towarzyszył słuchaniu i obserwowaniu artysty w trakcie jego wykonań.

Wspaniali instrumentaliści, wysoki poziom wykonawczy, prezentowany w znaczącym artystycznie i historycznie repertuarze, wreszcie – gorące reakcje słuchaczy – jeszcze raz potwierdziły potrzebę festiwalowych spotkań w Archikatedrze Łódzkiej.

Elżbieta Stępnik


 

KONCERT I

Wtorek, 12.04.2016 r., godz. 19:00

Etienne Walhain (Belgia)
- organy

Program koncertu:

Johann Sebastian Bach (1685–1750)

  • Toccata, adagio i fuga C-dur, BWV 564
  • Preludium i fuga D-dur, BWV 532

Wolfgang Amadeus Mozart (1756–1791)

  • Andante F-dur, KV 616

César Franck (1822–1890)

  • Piece heroique
  • Final, op.21

Jean Guillou (ur. 1930)

  • Sagas 1
  • Sagas 2

Max Reger (1873–1916)

  • Introdukcja i passacaglia d-moll


KONCERT II

Czwartek, 14.04.2016, godz. 19:00

Roman Perucki (Gdańsk)
- organy

Program koncertu:

Johann Sebastian Bach (1685–1750)

  • Passacaglia c-moll, BWV 582

Feliks Nowowiejski (1877–1946)

  • VII Symfonia „Disputa"

Jan Janca (ur. 1933)

  • Orgelverse on „Hilf, Herr meines Lebens"
  • Sortie


KONCERT III

Wtorek, 19.04.2016 r., godz. 19:00

Julian Gembalski (Katowice)
- organy

Program koncertu:

Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809–1847)

  • I Sonata organowa f-moll, op. 65 nr 1

Adolf Friedrich Hesse (1809–1863)

  • Preludium chorałowe „O dass ich tausend Zungen hätte"
  • Preludium chorałowe „Gott des Himmels und der Erde"
  • Preludium i fuga d-moll op. 66

Feliks Nowowiejski (1887–1946)

  • Preludium „Adoremus" op. 31 nr 3

Julian Gembalski (ur. 1950)

  • Wariacje chorałowe (improwizacja)
  • Katedra XXXVIII (improwizacja)


KONCERT IV

Wtorek, 26.04.2016 r., godz. 19.00

KONCERT FORTEPIANOWY poświęcony muzyce Fryderyka Chopina
Paweł Kowalski – fortepian
Polish Camerata – orkiertra, Marek Głowacki – dyrygent

Program koncertu:

Fryderyk Chopin (1810–1849)

  • Koncert fortepianowy e-moll op.11
  • Fantazja na tematy polskie A-dur op.13

Finał jubileuszowej edycji Wiosennych Dni Muzyki Organowej i Kameralnej w Archikatedrze Łódzkiej upłynął pod znakiem muzyki Fryderyka Chopina. Kompozycje naszego wielkiego mistrza rozbrzmiewają w kościołach niezwykle rzadko, bowiem do ich wykonania zawsze potrzebny jest fortepian, a więc instrument, który w muzyce liturgicznej, jak do tej pory, nie zadomowił się i jego obecność we wnętrzu świątyni jest zawsze czymś wyjątkowym. Na tak szczególną okazję organizatorzy postarali się więc o koncertowego Steinway'a, ale przede wszystkim o znakomitych wykonawców, jakimi są pianista Paweł Kowaliski oraz Polish Camerata prowadzona przez Marka Głowackiego. W programie wieczoru znalazły się dwa utwory młodzieńcze Chopina na fortepian z orkiestrą, oba napisane tuż przed opuszczeniem Ojczyzny, zamykające warszawski etap twórczości wielkiego romantyka: Koncert fortepianowy e-moll op. 11 i Fantazja na tematy polskie A-dur op. 13.

W interpretacji Pawła Kowalskiego dzieła te zabrzmiały tyleż oryginalnie co efektownie. Ten uznawany za jednego z naszych najlepszych szopenistów artysta podszedł do obu utworów w sposób twórczy, indywidualny, starając się wydobyć z tej jakże popularnej muzyki odrębny ton, doszukać się szeregu szlachetnych detali. Słychać to było szczególnie w Koncercie, w którym poetyka przesłania (jest to w istocie miłosne wyznanie Chopina do Konstancji Gładkowskiej) w wysmakowany sposób łączyła się z wirtuozowskim popisem.

Dobrym pomysłem okazało się zaaranżowanie przez Marka Głowackiego partii orkiestry na skład wyłącznie smyczkowy, bowiem we wnętrzu o dużym pogłosie zabrzmiała ona klarowniej i nie dominowała nad partią solisty. Zarówno to, jak i dobra gra zespołu pomogły w uzyskaniu oczekiwanego efektu, choć trzeba mieć świadomość, że nie do wszystkich słuchaczy muzyka docierała w równie czytelny sposób.

Burzliwe owacje i prośby o bis były potwierdzeniem, że pomimo niemożliwych do uniknięcia przy tego typu repertuarze mankamentów akustycznych, występ jednak podobał się i był znakomitym zwieńczeniem jubileuszu Festiwalu.

Witold Paprocki


Folder wydany z okazji 10 lat działalności Fundacji Carpe Diem - zobacz


plakat